Bugun...



Kayseri Sümerbank Bez Fabrikasını Hatırladınız mı?

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilanının ardından ülkede başlatılan sanayi hamlesi, uçak fabrikalarından sonra bez fabrikalarının kurulması sürecine kadar gitti ve 1935 yılında Türkiye’nin ilk bez fabrikası olan Sümerbank, İsmet İnönü tarafından Kayseri’de kuruldu ve İsmail Cem tarafından da kapatıldı.

facebook-paylas
Tarih: 25-05-2019 15:03

Kayseri Sümerbank Bez Fabrikasını Hatırladınız mı?

1930 yılında alınan ilk beş yıllık sanayide kalkınma hamlesi 1935 yılında Kayseri’de Sümerbank fabrikasının kurulmasına neden oldu. Savaş dönemi sonrası kurulan Sümerbank bez fabrikası Türkiye’nin ilk fabrikası olma özelliğini taşıyor. Zira hiçbir ortağı bulunmayan ve doğrudan ülke ekonomisine katkı sağlayan fabrikanın kurulması için Sovyetler Birliği’nden alınan 8,5 milyon türk lirası kredi ile kurulmuştu. Fabrikanın Kayseri’de kurulacağı saha belirlendikten sonra yüz yıllar boya ayakta kalması için sağlamlığına önem verilmesinden dolayı fabrikayı Sovyetler Birliğinin inşa etmesine izin verilmişti.

Binlerce Kişi İstihdam Edildi

Temelleri 1934 yılında İsmet İnönü tarafından atılan Sümerbank bez fabrikası 922 bin 500 metrekarelik bir oturuma sahip olarak inşa edildi. Kentte yaşayan ve işsiz olan binlerce insana iş imkanı sağlayan fabrikanın oturum dağılımı şöyle gelişti: Halk tipi, ucuz pamuklu kumaş üretmek için kurulan Sümerbank Kayseri Fabrikası, işletme (34.262 m2), müdüriyet (462 m2), tamirhane ve elektrik santrali gibi işletmeye yardımcı binalar (yaklaşık 4.000 m2), depolar ve sosyal tesislerin oluşturduğu 218.000 m2’si kapalı toplam 922.500’lik oturuma sahip. Hizmete açıldığı yıllarda, fabrikada 2.100 işçi ile 155 memur çalıştı.

Türkiye’nin ilk Metalurji Mühendisi olan Selahattin Şanbaşoğlu o dönemi şu sözlerle anlatıyordu: “Birinci Cihan Harbi’nde eldeki az sayıdaki tesisler tüm güçleriyle çalıştı. Mütareke geldiği vakitte hepsi harap oldu. Ve Türkiye Cumhuriyet’i teşekkül ettiği vakit 1923’de elinde ufak pik dökümhanelerinden ve az sayıda dokuma tezgâhından başka hiçbir şey kalmamıştı. Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk teşebbüsü 1924 senesinde tekrar imalathanelerin kurulması için çıkarılmış kanunla başlar. 100 milyon liralık, 5 sene zarfında sarf edilmek üzere bir kanun çıkarılmış ve bu kapsamda askeri fabrikalar imalathanelerini yeni baştan kurmaya başlamışlardır. İlk defa Ankara Fişek Fabrikasıyla işe başlandı ve ardından 1932’de Kırıkkale Çelik Fabrikası işletmeye alındı. 1932’de, Kırıkkale’de askeri fabrika sahası dışında sadece 13 ev vardı. İki üç saatte köyünden eşekle veya yaya gelirdi. Fabrikada eşeklere ayrı yer vardı. İşçilere yani çalışan köylülere kendi getirdiği pekmez veya ayrana bandığı yufka ekmeğinden ibaret yemeğinin ve kendi elbisesinin dışında ilk fabrika yemeği ve çalışma kıyafeti Kırıkkale çelik fabrikasında verilmiştir. Bunu yapan devlet değildi. Kendi aramızda para toplayıp başlattık ve usul haline getirdik.”

Türkiye’de sanayileşmenin temellerinin atıldığı ve İsmet İnönü tarafından “uluslaşmanın en büyük adımı” olarak nitelendirilen Sümerbank Kayseri Bez Fabrikası artık kapalı durumda. Fabrika sadece bir üretim merkezi değil, sosyal yaşam alanı olarak da dikkat çeken bir konumdaydı. Fabrikaya ait, işçi lojmanları, futbol sahası, tenis kortu, basketbol sahası, yüzme havuzu, bekar işçilerin kalabileceği bir bekar apartmanı, işçilerin, yöneticilerin çocukları için ilkokul, ortaokul ve lise de fabrika arazisinde mevcuttu.

Türkiye’nin sanayileşmesi açısından önemli bir örnek olan Sümerbank aslında daha geniş bir çalışmanın konusu olarak ayrı bir yazının konusu olacak. Kayseri örneği sanayileşme ve uluslaşma açısından çok önemli bir yerde iken, 1990’ların sonlarında fabrika tamamen yok olma ile karşı karşıya geldi.

Fabrikayı 1999 Yılında İsmail Cem Kapattı!

“Fabrika 1999 yılında, dönemin Dışişleri Bakanı ve Kayseri Milletvekili İsmail Cem’in girişimleri sonucu, hem kent kültündeki hem de milli kimliğin kurulmasındaki öneminden dolayı, 1999 yılında -özelleştirilmek yerine- kamulaştırılarak Erciyes Üniversitesi’ne devredildi. Ancak, kapanan işletmeye ait borçlardan dolayı, futbol, tenis ve basketbol sahaları ve yüzme havuzunun bulunduğu kısım bu devir sürecinin dışında bırakıldı. Erciyes Üniversitesi, devrin ardından İşletme Binası’nı bünyesinde yeni açacağı fakülteler için eğitim amaçlı yeniden düzenleme girişiminde bulundu. Ancak bu girişim kapsamında, bir restorasyon projesi üretilmeden, sadece bölgesel onarımlar adı altında döşeme, duvar gibi eklemeler yapılarak, çoğu kullanılır durumda olan doğramalar aslından bağımsız biçimde PVC esaslı elamanlar ile değiştirildi.

 Diğer taraftan tescil sürecinin gerçekleştirildiği günlerde, ülkede nadir görülen bir örnek olan ve işletmede çalışan bekarların barınması için inşa edilen Bekar Apartmanı (1935), çevresinde bulunan Sümer İlköğretim Okulu, Ortaokulu ve Lisesi’nin bulunduğu alana hizmet etmek üzere Kayseri İl Milli Eğitim Müdürlüğü ve Büyükşehir Belediyesi’nin girişimleri ile Gençlik Merkezi olarak yeniden düzenlendi. Yapıya, aslında bulunmayan bir çatı eklendi, giriş şeması tahrip edilerek yeniden düzenlendi.

Fabrikanın sahaları, günümüzde Abdullah Gül Üniversitesi, Kayseri Emniyet Müdürlüğü ve Kayseri Adliyesi olarak hizmet veriyor.







FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER TEKNOLOJİ Haberleri

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 34 20 5 9 72 36 69 +36
2 Medipol Başakşehir 34 19 5 10 49 22 67 +27
3 Beşiktaş 34 19 7 8 72 46 65 +26
4 Trabzonspor 34 18 7 9 64 46 63 +18
5 Yeni Malatyaspor 34 13 13 8 47 46 47 +1
6 Fenerbahçe 34 11 10 13 44 44 46 0
7 Antalyaspor 34 13 15 6 39 55 45 -16
8 Atiker Konyaspor 34 9 8 17 40 38 44 +2
9 Alanyaspor 34 12 14 8 37 43 44 -6
10 Kayserispor 34 10 13 11 35 50 41 -15
11 Çaykur Rizespor 34 9 11 14 48 50 41 -2
12 Sivasspor 34 10 13 11 49 54 41 -5
13 MKE Ankaragücü 34 11 16 7 38 53 40 -15
14 Kasımpaşa 34 11 17 6 53 62 39 -9
15 Göztepe 34 11 18 5 37 42 38 -5
16 Bursaspor 34 7 11 16 28 37 37 -9
17 BB Erzurumspor 34 8 15 11 36 43 35 -7
18 Akhisarspor 34 6 19 9 33 54 27 -21
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 17 10 2 5 30 10 35
2 Gençlerbirliği 17 11 4 2 26 13 35
3 Denizlispor 17 9 2 6 33 12 33
4 Adana Demirspor 17 9 3 5 32 15 32
5 Altınordu 17 9 4 4 30 15 31
6 Ümraniyespor 17 9 5 3 25 17 30
7 Gazişehir Gaziantep FK 17 8 5 4 26 15 28
8 Boluspor 17 8 5 4 25 18 28
9 İstanbulspor 17 8 5 4 27 28 28
10 Balıkesirspor Baltok 17 8 6 3 26 23 27
11 Eskişehirspor 17 7 4 6 23 22 27
12 Altay 17 7 5 5 24 15 26
13 Osmanlıspor FK 17 8 7 2 22 19 26
14 Giresunspor 17 6 8 3 19 22 21
15 Adanaspor 17 3 8 6 21 25 15
16 Afjet Afyonspor 17 3 8 6 19 30 15
17 Elazığspor 17 3 10 4 19 28 13
18 Kardemir Karabükspor 17 0 14 3 7 43 3
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 17 13 2 2 45 13 41
2 Fatih Karagümrük 17 13 2 2 35 15 41
3 Menemen Belediyespor 17 10 2 5 34 19 35
4 Tuzlaspor 17 10 4 3 36 14 33
5 Sivas Belediyespor 17 9 3 5 36 21 32
6 Etimesgut Belediyespor 17 8 3 6 24 13 30
7 Bandırmaspor 17 9 5 3 28 20 30
8 Tarsus İdman Yurdu 17 8 5 4 35 26 28
9 Pendikspor 17 7 3 7 30 22 28
10 Şanlıurfaspor 17 7 4 6 23 15 27
11 Kırklarelispor 17 7 4 6 22 17 27
12 Zonguldak Kömürspor 17 7 5 5 19 16 26
13 Kahramanmaraşspor 17 7 6 4 21 21 25
14 Konya Anadolu Selçukspor 17 5 5 7 28 32 22
15 Bak Spor 17 4 5 8 16 28 20
16 Fethiyespor 17 4 6 7 14 18 19
17 Tokatspor 17 5 9 3 15 20 18
18 Darıca Gençlerbirliği 17 3 11 3 13 36 12
Takım O G M B A Y P AV
1 Nazilli Belediyespor 16 10 0 6 35 14 36
2 Tire 1922 16 9 0 7 29 10 34
3 Hekimoğlu Trabzon 16 9 2 5 23 9 32
4 Nevşehir Belediyespor 16 7 2 7 30 16 28
5 Ergene Velimeşe 16 8 5 3 22 15 27
6 Karaköprü Belediyespor 16 8 5 3 25 19 27
7 Silivrispor 16 7 4 5 18 10 26
8 Artvin Hopaspor 16 6 3 7 17 13 25
9 Erzin Belediyespor 16 6 4 6 31 18 24
10 Erbaaspor 16 6 4 6 20 13 24
11 Şile Yıldızspor 16 7 7 2 32 24 23
12 Gebzespor 16 6 5 5 18 14 23
13 Yomraspor 16 5 4 7 20 17 22
14 Batman Petrolspor 16 6 6 4 15 17 22
15 Kozan Belediyespor 16 5 4 7 17 18 22
16 Büyükçekmece Tepecikspor 16 6 7 3 19 20 21
17 Körfez Spor Kulübü 16 1 12 3 9 37 6
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/05/2019 Fenerbahçe 3 - 1 Antalyaspor
 26/05/2019 Göztepe 2 - 1 MKE Ankaragücü
 26/05/2019 Yeni Malatyaspor 1 - 2 Bursaspor
 26/05/2019 Kayserispor 0 - 2 BB Erzurumspor
 25/05/2019 Atiker Konyaspor 0 - 0 Akhisarspor
 24/05/2019 Sivasspor 4 - 3 Galatasaray
 24/05/2019 Çaykur Rizespor 2 - 3 Trabzonspor
 24/05/2019 Beşiktaş 3 - 2 Kasımpaşa
 24/05/2019 Medipol Başakşehir 1 - 1 Alanyaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/05/2019 İstanbulspor 2 - 5 Denizlispor
 18/05/2019 Gençlerbirliği 1 - 2 Adana Demirspor
 18/05/2019 Giresunspor 3 - 1 Altınordu
 18/05/2019 Kardemir Karabükspor 1 - 6 Gazişehir Gaziantep FK
 18/05/2019 Adanaspor 1 - 4 Osmanlıspor FK
 17/05/2019 Altay 4 - 0 Elazığspor
 17/05/2019 Boluspor 3 - 2 Eskişehirspor
 17/05/2019 Balıkesirspor Baltok 0 - 3 Hatayspor
 17/05/2019 Afjet Afyonspor 2 - 2 Ümraniyespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/05/2019 Anadolu Selçukspor 4 - 3 Menemen Belediyespor
 04/05/2019 Bandırmaspor 2 - 1 Fethiyespor
 04/05/2019 Bak Spor 0 - 0 Kırklarelispor
 04/05/2019 Tarsus İdman Yurdu 3 - 1 Darıca Gençlerbirliği
 04/05/2019 Etimesgut Belediyespor 4 - 0 Zonguldak Kömürspor
 04/05/2019 Manisa BBSK 2 - 0 Sivas Belediyespor
 04/05/2019 Pendikspor 6 - 3 Kahramanmaraşspor
 04/05/2019 Şanlıurfaspor 1 - 1 Tuzlaspor
 Hük. Fatih Karagümrük 3 - 0 Tokatspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/05/2019 Körfez Spor Kulübü 1 - 4 Nazilli Belediyespor
 04/05/2019 Büyükçekmece Tepecikspor 2 - 1 Kozan Belediyespor
 04/05/2019 Batman Petrolspor 1 - 2 Nevşehir Belediyespor
 04/05/2019 Yomraspor 1 - 3 Tire 1922
 04/05/2019 Erbaaspor 1 - 0 Gebzespor
 04/05/2019 Erzin Belediyespor 2 - 3 Artvin Hopaspor
 04/05/2019 Hekimoğlu Trabzon 1 - 2 Karaköprü Belediyespor
 04/05/2019 Şile Yıldızspor 0 - 3 Silivrispor
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar

Web sitemize nasıl ulaştınız?


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI YUKARI